طراحی مدل ارتقای شفافیت و پاسخگویی در گزارشگری مالی بر پایه نظارت و مشارکت ذینفعان در حکمرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران

3 استاد، گروه مدیریت دولتی،دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه حسابداری و مالی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف طراحی مدلی جامع برای ارتقای شفافیت و پاسخگویی در گزارشگری مالی بخش عمومی ایران و در پاسخ به چالش‌های اقتصادی کنونی کشور که مدیریت بهینه منابع عمومی و افزایش اعتماد اجتماعی را ضروری ساخته است، انجام شده است.
روش‌شناسی: این مطالعه از نظر روش، کیفی و با رویکرد تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق ۱۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق با خبرگان حوزه حسابداری بخش عمومی گردآوری شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند.
یافته‌ها: دستاورد اصلی پژوهش، طراحی یک مدل مفهومی یکپارچه متشکل از ۵ مضمون اصلی (پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری، شفافیت اطلاعات، ایجاد کانال‌های ارتباطی مؤثر، شناسایی نیازهای اطلاعاتی ذینفعان و افزایش آگاهی عمومی) و ۸ مضمون فرعی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ارتقای شفافیت و پاسخگویی مالی مستلزم توجه همزمان و متوازن به تمام این ابعاد است.
نتیجه‌گیری: نتیجه اصلی و نوآورانه تحقیق، ارائه مدلی جامع است که می‌تواند مبنایی برای خط‌مشی‌گذاری و اقدامات مدیران اجرایی به‌منظور بهبود نظام گزارشگری مالی بخش عمومی و تحقق حکمرانی مالی مطلوب از طریق تقویت نظارت اجتماعی فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Designing a model to promote transparency and accountability in financial reporting based on oversight and stakeholder participation in governance

نویسندگان [English]

  • Marziye Sam Daliri 1
  • Davood Kia Kojouri 2
  • Seyyed Mahdi Alvani 3
  • Amir Mohamadzade 4
1 PhD student, Department of Public Administration, Qa.C., Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
2 Associate Professor, Department of Public Administration, Cha.C., Islamic Azad University, chalous, Iran
3 Professor, Department of Public Administration, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of accounting and finance, Qa.C., Islamic Azad University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

Context and Purpose: This study was conducted with the aim of designing a comprehensive model to promote transparency and accountability in public sector financial reporting in Iran and in response to the country's current economic challenges that necessitate optimal management of public resources and increasing social trust.
Methodology: This study was conducted qualitatively and with a content analysis approach. Data were collected through 18 in-depth semi-structured interviews with experts in the field of public sector accounting. Sampling was purposive and continued until theoretical saturation was reached. Data were analyzed using open, axial, and selective coding.
Findings: The main achievement of the research is the design of an integrated conceptual model consisting of 5 main themes (accountability and responsibility, information transparency, establishing effective communication channels, identifying stakeholders' information needs, and increasing public awareness) and 8 sub-themes. The findings show that promoting transparency and financial accountability requires simultaneous and balanced attention to all these dimensions.
Conclusion: The main and innovative result of the research is the presentation of a comprehensive model that can provide a basis for policymaking and actions of executive managers to improve the public sector financial reporting system and achieve desirable financial governance through strengthening social oversight.

کلیدواژه‌ها [English]

  • financial reporting
  • accountability
  • stakeholder engagement
  • financial governance
  • social oversight

مراجع

منابع و مآخذ
ابراهیمی کیاسری، حمیدرضا، الوانی، سید مهدی، و معمارزاده طهران، غلامرضا. (۱۴۰۲). ارزیابی ترکیبی از عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در خط‌مشی‌های نظام آموزشی و پرورشی ایران. مدیریت دولتی، ۱۵(۲)، ۲۳۰-۲۵۷. doi: 10.22059/jipa.2023.351493.3247
ابراهیمی کیاسری، حمیدرضا، معمارزاده طهران، غلامرضا، سام دلیری، مرضیه و محسنی کیاسری، مصطفی (1404). بازکاوی انتقادی دو دهه سیاست‌گذاری آموزش‌وپرورش ایران تا افق 1404: رهیافتی در چارچوب‌های نظریات سیاست‌گذاری عمومی. مدیریت دولتی تطبیقیdoi: 10.22098/cpa.2025.18416.1116
الوانی، سید مهدی. (1381). راهکار‌های مشارکت عامه مردم در خط‌مشی‌گذاری عمومی. مجله مجتمع آموزش عالی قم, 5-17.
رضایی، محمد. کریمی، فرشاد، و نوروزی، حسین. (1399). موانع شفافیت مالی در بخش عمومی ایران. پژوهش‌های حسابداری مالی، 12(4)، 1-22.
سام دلیری، مرضیه. (1404). طراحی مدل اجرای خط‌مشی‌ گزارشگری جامع مالی در بخش عمومی ایران، (رساله دکتری). دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، دانشکده مدیریت و حسابداری، قزوین، ایران. استادان راهنما: داود کیا کجوری و سید مهدی الوانی؛ استاد مشاور: امیر محمدزاده.
محمدی، علی.، و حسینی، سید حسن. (1400). بررسی نقش دیوان محاسبات در ارتقای شفافیت مالی دولت. مجله دانش حسابداری، 12(2)، 45-67.
نوروزی، حسین.، رضایی، محمد.، و کریمی، فرشاد. (1398). موانع اجرای حسابداری تعهدی در بخش عمومی ایران. پژوهش‌های حسابداری مالی، 11(3)، 89-112.
References
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Bovens, M. (2007). Analysing and assessing public accountability: A conceptual framework. European Law Journal, 13(4), 447-468. https://doi.org/10.1111/j.1468-0386.2007.00378.x
Creswell, J. W., & Miller, D. L. (2000). Determining validity in qualitative inquiry. Theory into Practice, 39(3), 124-130. https://doi.org/10.1207/s15430421tip3903_2
Heald, D. (2018). Why is transparency about public expenditure so elusive? International Review of Administrative Sciences, 84(2), 381-404. https://doi.org/10.1177/0020852316684331
Islam, M. S. (2020). Transparency and accountability in public financial management: A case of developing countries. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 32(3), 443-466. https://doi.org/10.1108/JPBAFM-02-2020-0019
Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1-13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
OECD. (2021). Government at a glance 2021. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/1c258f55-en
Oulasvirta, L. (2014). Public financial reporting in the EU Member States: Empirical analysis of harmonization measures. Accounting in Europe, 11(2), 207-233. https://doi.org/10.1080/17449480.2014.946014
Pina, V., Torres, L., & Royo, S. (2020). Digitalization and public sector transparency: Comparing cross-country evidence. Government Information Quarterly, 37(4), 101514. https://doi.org/10.1016/j.giq.2020.101514
 
References [In Persian]
Ebrahimi Kiasari, H., Alvani, S. M., & Memarzadeh Tehran, G. (2023). A Combined Evaluation of Factors Affecting Citizens' Participation in the Educational and Training Policies of Iran. Public Management, 15(2), 230–257. doi:10.22059/jipa.2023.351493.3247 [In Persian]
 Ebrahimi Kiasari, H., Memarzadeh Tehran, G., Sam Daliri, M., & Mohseni Kiasari, M. (2025). A Critical Re-analysis of Two Decades of Iran's Education Policy-Making up to the Horizon of 1404: An Approach in the Frameworks of Public Policy Theories. Comparative Public Administration. doi:10.22098/cpa.2025.18416.1116 [In Persian]
Alvani, S. M. (2002). Strategies for Public Participation in Public Policymaking. Journal of Qom Higher Education Complex, 5–17. [In Persian]
Rezaei, M., Karimi, F., & Norouzi, H. (2020). Barriers to Financial Transparency in the Public Sector of Iran. Financial Accounting Research, 12(4), 1–22. [In Persian]
Sam Daliri, M. (2025). Designing a Model for Implementing Comprehensive Financial Reporting Policy in the Public Sector of Iran (Doctoral dissertation). Islamic Azad University, Qazvin Branch, Faculty of Management and Accounting, Qazvin, Iran. Supervisors: Davoud Kia Kojoori & Seyed Mehdi Alvani; Advisor: Amir Mohammadzadeh. [In Persian]
Mohammadi, A., & Hosseini, S. H. (2021). Investigating the Role of the Court of Audit in Promoting Government Financial Transparency. Journal of Accounting Knowledge, 12(2), 45–67. [In Persian]
Norouzi, H., Rezaei, M., & Karimi, F. (2019). Barriers to Implementing Accrual Accounting in the Public Sector of Iran. Financial Accounting Research, 11(3), 89–112. [In Persian]
مدیریت دولتی تطبیقی
دوره 3، شماره 4
اسفند 1404
صفحه 4-25

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 13 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری: 10 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 15 آذر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار