طراحی و تبیین چارچوب توسعه منابع انسانی ملی مبتنی بر انصاف با رویکرد تحلیل استدلال در قانون برنامه ششم توسعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی دانشگاه تهران.

4 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: یکی از چالش‌های بنیادین سیاست‌گذاری در حوزه توسعه منابع انسانی ملی در ایران، فقدان رویکرد منسجم به مقوله انصاف است؛ موضوعی که در قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز انعکاس یافته است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی تحقق ابعاد سه‌گانه انصاف (رویه‌ای، زمینه‌ای و تبعاتی) و کیفیت استدلال‌های سیاستی در هفت حوزه کلیدی برنامه ششم بود.
روش‌شناسی: این مطالعه کیفی با جامعه‌ای شامل مواد قانونی مرتبط با توسعه منابع انسانی در قانون برنامه ششم انجام شد. نمونه‌ها به‌صورت هدفمند انتخاب و داده‌ها با کدگذاری متنی استخراج شدند. تحلیل در سه مرحله فرامطالعه، تحلیل مفهومی و تحلیل استدلال بر پایه چارچوب والتون صورت گرفت. برای اعتبارسنجی نیز از مثلث‌سازی و بازبینی همتایان استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد استدلال‌های سیاستی در هفت حوزه اصلی با کاستی‌هایی همراه است؛ از جمله ساده‌سازی روابط علّی، اتکای بیش از حد به پیامدهای مطلوب، ضعف در استناد به شواهد تجربی، غلبه رویکرد توصیفی بدون ارائه سازوکارهای اجرایی و بی‌توجهی به اقتضائات نهادی و الزامات مشارکت. در مجموع، ملاحظه ابعاد سه‌گانه انصاف نامتوازن بوده و به‌ویژه بُعد زمینه‌ای کمترین میزان توجه را دریافت کرده است.
نتیجه‌گیری: برآیند تحلیل‌ها نشان می‌دهد توجه به ابعاد سه‌گانه انصاف در مواد قانونی برنامه ششم نامتوازن بوده و این امر انسجام استدلال‌های سیاستی را تضعیف کرده است. بنابراین ظرفیت‌های موجود برای تحقق توسعه منابع انسانی منصفانه نیازمند تقویت و بازنگری تدریجی در سیاست‌گذاری‌های کلان است تا بتوان از پتانسیل‌های قانونی بهره‌برداری مؤثرتری داشت.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

"Design and Explanation of a Fairness-Oriented Framework for National Human Resource Development: An Argumentation Analysis of Iran’s Sixth Development Plan"

نویسندگان [English]

  • Akram Hadizadeh Moghdam 1
  • Ali Rezaeian 2
  • Hamidreza Yazdani 3
  • Davood Afrooz 4
1 Associate Prof., Department of Public Administration, Faculty of Management and Economics, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Prof., Department of Public Administration, Faculty of Management and Economics, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Associate Prof., Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran.
4 PhD Candidate, Department of Public Administration (HRM), Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Context and Purpose: One of the fundamental challenges of policymaking in the field of National Human Resource Development (NHRD) in Iran is the absence of a coherent approach to fairness, a concern also reflected in the Sixth National Development Plan. The aim of this study was to assess the extent to which the three dimensions of fairness—procedural, contextual, and consequential—were incorporated, and to evaluate the quality of policy arguments in seven key domains of the Plan.
Methodology: This qualitative study examined legal provisions related to human resource development in the Sixth Plan. The sample was selected purposefully, and data were extracted through textual coding. Analysis was carried out in three stages: systematic meta-study, concept analysis, and argumentation analysis based on Walton’s framework. To ensure validity, triangulation and peer debriefing were employed.
Findings: The analysis revealed that policy arguments across the seven domains suffered from diverse shortcomings, including oversimplification of causal relations, excessive reliance on desirable outcomes, limited use of empirical evidence, reliance on descriptive approaches without executable mechanisms, and neglect of institutional requirements and participatory obligations. Overall, attention to the three dimensions of fairness was unbalanced, with the contextual dimension receiving the least consideration.
Conclusion: The findings highlight that the attention paid to fairness in the legal provisions of the Sixth Plan has been uneven, which has weakened the coherence of policy arguments. This underscores that the existing capacities for achieving fair NHRD require strengthening and gradual reconsideration at the macro-policy level to ensure more effective utilization of the available legal potential.

کلیدواژه‌ها [English]

  • National Human Resource Development
  • Fairness
  • Argumentation Analysis
  • Sixth National Development Plan
  • Policy Fallacies

مراجع

منابع
براتی، سارا (۱۳۹۹). عدالت آموزشی در ایران: ارزیابی سیاست‌های آموزشی در برنامه‌های توسعه. پژوهش‌نامه علوم تربیتی، ۲۱(۴)، ۸۹-۱۰۲.
فرهادی، محمد (۱۴۰۳). چالش‌های نظام سلامت ایران در افق برنامه ششم توسعه. مجله سیاست‌گذاری سلامت، ۹(۲)، ۱۱۵-۱۳۰.
قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (1396-1400). (1395). روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، شماره ۲۰۹۵۸، ۱۴ اسفند ۱۳۹۵.
هادی‌زاده مقدم، اکرم؛ رضاییان، علی؛ یزدانی، حمیدرضا؛ و افروز، داود (۱۴۰۲). ارائه مدلی از پیشایندها و پسایندهای توسعه منابع انسانی ملی با رویکرد فرامطالعه. فصلنامه مدیریت دولتی، ۱۵(۳)، ۴۳۹-۴۷۱.
 
References
Acemoglu, D., & Johnson, S. (2023). Power and progress: Our thousand-year struggle over technology and prosperity. PublicAffairs.
Anderson, V. (2024). Theorizing cultural HRD: An emancipatory structures approach. Human Resource Development International, 27(2), 123–140. https://doi.org/10.1080/13678868.2024.2409611
Becker, G. S. (1964). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education. Columbia University Press/NBER.
Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226041223.001.0001
Bianchi, E. (2024, November 26). Just transition: Why fairness matters. EU–Africa Platform on Migration and Forced Displacement.
Bryman, A. (2016). Social research methods (5th ed.). Oxford University Press.
Cho, E., & McLean, G. N. (2004). What we discovered about NHRD and what it means for HRD. Advances in Developing Human Resources, 6(3), 382–393. https://doi.org/10.1177/1523422304266090
Colquitt, J. A., & Greenberg, J. (Eds.). (2013). Handbook of organizational justice. Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9780203774847
Fischer, F., & Gottweis, H. (Eds.). (2012). The argumentative turn revisited: Public policy as communicative practice. Duke University Press.
Fraser, N. (2008). Scales of justice: Reimagining political space in a globalizing world. Polity Press.
Garavan, T. N., Lai, Y., & Matthews-Smith, G. (2023). Putting the individual and context back into national human resource development research: A systematic review and research agenda. International Journal of Management Reviews, 25(3), 305–327. https://doi.org/10.1111/ijmr.12308
González-Pier, E., Byrne, I. C., Cárdenas Gamboa, D. I., Dsane-Selby, L., Kapologwe, N., Radutskyi, M., & Sadanandan, R. (2023). Policymakers’ perspective on the importance of procedural fairness to implement and sustain health financing reforms. Health Policy and Planning, 38(Suppl_1), i9–i12. https://doi.org/10.1093/heapol/czad098
Jacobs, L. A. (2010). Equality, adequacy, and stakes fairness: Retrieving the equal opportunities in education approach. Theory and Research in Education, 8(3), 249–268. https://doi.org/10.1177/1477878510381631
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
Macagno, F., & Walton, D. (2018). Practical reasoning arguments: A modular approach. Argumentation, 32(4), 519–547. https://doi.org/10.1007/s10503-018-9450-5
McDonald, P. (2022). The demography of the family and the family policy environment. Journal of Population Research, 39(2), 123–139. https://doi.org/10.1007/s12546-021-09263-5
McLean, G. N. (2004). National human resource development: What in the world is it? Advances in Developing Human Resources, 6(3), 269–275. https://doi.org/10.1177/1523422304266086
Metcalfe, B. D. (2011). Women, work organization, and social change: Human resource development in Arab Gulf States. Human Resource Development International, 14(2), 123–139. https://doi.org/10.1080/13678868.2011.558309
OECD. (2023). OECD employment outlook 2023: Artificial intelligence and the labour market. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/013e28ca-en
OECD. (2025). Social dialogue for a just transition: What works? OECD Publishing.
Ofori, P. E., & Ofori, I. K. (2024). The impact of frontier technology adoption on gender inequality: Evidence from Africa. Technology in Society, 72, 102249. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2022.102249
Osman-Gani, A. A. M. (2012). Human capital development in Singapore: An analysis of national policy perspectives. Advances in Developing Human Resources, 14(4), 425–439. https://doi.org/10.1177/1523422312455610
Paterson, B. L., Thorne, S. E., Canam, C., & Jillings, C. (2001). Meta-study of qualitative health research: A practical guide to meta-analysis and meta-synthesis. Sage.
Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage.
Piketty, T. (2022). A brief history of equality. Harvard University Press.
Poell, R. F. (2024). Transformation of human resource development: Change is coming! Human Resource Development International, 27(5), 641–648. https://doi.org/10.1080/13678868.2024.2414143
Putnam, R. D., & Garrett, S. R. (2020). The upswing: How America came together a century ago and how we can do it again. Simon & Schuster.
Rawls, J. (1999). A theory of justice (Rev. ed.). Harvard University Press.
Rodgers, B. L., & Knafl, K. A. (2000). Concept development in nursing: Foundations, techniques, and applications (2nd ed.). Saunders.
Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2019). Research methods for business students (8th ed.). Pearson.
Sen, A. (1999). Development as freedom. Oxford University Press.
Sen, A. (2009). The idea of justice. Harvard University Press.
Sirmali, A. (2023). Human capital, technology, and growth: Reassessing the skills–jobs mismatch. Journal of Economic Policy Reform. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/17487870.2023.2203345
Swanson, R. A., & Holton, E. F., III. (2001). Foundations of human resource development. Berrett-Koehler.
United Nations Development Programme (UNDP). (2024). Human development report 2023/24: Breaking the gridlock—Reimagining cooperation in a polarized world. United Nations Development Programme.
Van Le, D., & Tran, T. Q. (2024). Economic growth and quality of education: Evidence from the national high school exam in Vietnam. International Journal of Educational Development, 104, 102947. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2023.102947
Walton, D., Reed, C., & Macagno, F. (2008). Argumentation schemes. Cambridge University Press.
World Bank, & WHO. (2023). Universal health coverage global monitoring report 2023. World Bank.
Zolak Poljašević, B., Vučković, V., & Stanišić, N. (2025). Just transition through taxation: The case of the Western Balkans. Administrative Sciences, 15(5), 199. https://doi.org/10.3390/admsci15050199
Barati, S. (2020). Educational justice in Iran: An evaluation of educational policies in development plans. Journal of Educational Sciences Research, 21(4), 89–102. [In Persian]
Farhadi, M. (2024). Challenges of Iran’s health system in the horizon of the Sixth Development Plan. Journal of Health Policy, 9(2), 115–130. [In Persian]
Islamic Republic of Iran. (2017–2021). The Sixth Five-Year Economic, Social and Cultural Development Plan of the Islamic Republic of Iran (Law). Official Gazette of the Islamic Republic of Iran, No. 20958, March 4, 2017. [In Persian]
Hadizadeh-Moghadam, A., Rezaeian, A., Yazdani, H. R., & Afrooz, D. (2023). A meta-study model of antecedents and consequences of national human resource development. Quarterly Journal of Public Administration, 15(3), 439–471. [In Persian]
مدیریت دولتی تطبیقی
دوره 3، شماره 4
اسفند 1404
صفحه 50-80

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 28 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 18 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش: 19 مهر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار