A Critical Reappraisal of Two Decades of Iranian Educational Policy-Making up to 2025: Insights from Public Policy Frameworks

Document Type : Original Article

Authors

1 Department of Public Administration, Qa.C., Islamic Azad University, Qazvin, Iran

2 Department of Public Administration, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.

3 Department of Industrial Management, Faculty of Economics and Administrative Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran

Abstract

Context and Purpose: This study investigates the key events influencing educational policy in Iran over the past two decades (2005–2025). The significance of this inquiry lies in the fact that, during this period, recurrent policy shifts and numerous challenges have hindered the realization of educational goals.
Methodology: This study is qualitative in orientation and adopts an analytical–applied purpose. In terms of data collection, it is grounded in a document-based and comparative analysis. The research population consists of Iranian educational policy documents issued between 2005 and 2025, from which purposive samples were drawn, including higher-order policy texts, official reports, authoritative statements, and scholarly studies. Data were collected through systematic document review and the extraction of analytical propositions, and subsequently examined using directed qualitative content analysis within the framework of established policy theories and comparative approaches. Given the limited volume and policy-oriented nature of the data, theory-driven categorization was employed instead of inductive coding.
Findings: Educational policy-making in Iran over the past two decades has been marked by a pronounced gap between policy formulation and implementation. Although major documents such as the Fundamental Transformation Document were formally adopted, institutional constraints, centralization, limited resources, and weak accountability hindered their realization. The Multiple Streams Model underscored the necessity of alignment among problem, solution, and political will; the Advocacy Coalition Framework highlighted the persistent tensions between traditionalist and reformist coalitions; and institutional analysis demonstrated that without structural reforms, stakeholder participation, and sustainable resources, even progressive policies remain unimplemented. Overall, the system appears unstable, shaped by discursive and institutional contestations.
Conclusion: The policy implications of the study underscore the necessity of establishing political stability, institutionalizing stakeholder participation, and securing sustainable financial resources. Consequently, the future success of Iran’s educational system requires coherent governance, a multi-faceted approach, and continuous responsiveness to environmental and social changes.

Keywords

References

منابع
آمارفکت. (۱۴۰۲، ۱۰ شهریور). آمار نرخ باسوادی بزرگسالان در کشورهای منتخب. بازیابی‌شده از https://amarfact.com/statistics/adult-literacy-rate-statistics-in-selected-countries/
اسکندری، ع.، عباس‌زاده سهرون، ی.، و یارمحمدزاده، پ. (1403). بررسی و تبیین موانع اجرایی سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش. پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه، 4(2)، 171-190. https://doi.org/10.61838/jsied.4.2.9
ابراهیمی، حمیدرضا؛ الوانی، سید مهدی؛ معمارزاده تهران، غلامرضا. (۱۴۰۲). ارزیابی ترکیبی از عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در خط‌مشی‌های نظام آموزشی و پرورشی ایران. مدیریت دولتی، ۱۵(۲)، ۲۵۷-۲۳۰. doi: 10.22059/jipa.2023.351493.3247
ابراهیمی، حمیدرضا؛ الوانی، سید مهدی؛ معمارزاده تهران، غلامرضا. (۱۴۰۲). طراحی الگوی مشارکت شهروندان در خط‌مشی‌‌های نظام آموزشی و پرورشی ایران با رویکرد چندروشی. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، ۱۳(۴۶)، ۹۳-۶۶. doi: 10.22034/sspp.2023.562459.3291
اعتماد. (۱۳۹۴). سهم زنان از بازار کار آموزش و پرورش. دریافت‌شده از https://www.magiran.com/article/3208558
ایرنا. (۱۴۰۳، ۱ آبان). سهم بودجه آموزش و پرورش از دولت ۹٫۸ درصد است. دریافت‌شده از https://www.irna.ir/news/85636147/سهم-بودجه-آموزش-و-پرورش-از-دولت-۹-۸-است
ایرنا. (۱۳۹۹). بانوان گوی معلمی را از مردان ربوده‌اند. دریافت‌شده از
https://www.irna.ir/news/84043421/بانوان-گوی-معلمی-را-از-مردان-ربوده-اند
بطحایی، سید محمد. (۱۳۹۸). چالش‌های تحقق سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. فصلنامه راهبرد آموزش، ۵(۱)، ۳۵-۵۴.
تسنیم. (۱۴۰۰). ۹ دلیل معطل ماندن سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. دریافت‌شده از https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/07/30/2594016/9-دلیل-معطل-ماندن-سند-تحول-بنیادین
تسنیم. (۱۴۰۴). تنها ۲۸ درصد رشته‌های آموزشی متناسب با نیاز شغلی بازار کار است. دریافت‌شده از https://www.tasnimnews.com/fa/news/1404/02/02/3296594/تنها-28درصد-رشته-های-آموزشی-متناسب-با-نیاز-شغلی-بازارکار-است
محمدیان، محی‌الدین (۱۳۹۳). برنامه درسی ملی؛ زیرنظام سند تحول بنیادین. رشد آموزش ابتدایی، ۱۸ (1).
بیانات رهبر انقلاب در دیدار معلمان. (۱۴۰۱، اردیبهشت ۲۱). ابلاغیه رهبر انقلاب درباره اجرای سند تحول بنیادین. تهران: پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR. https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=50226
جعفری، حسن. (۱۳۹۶). تحلیل سیاست حذف آزمون ورودی مدارس نمونه و تیزهوشان با رویکرد جریان‌های چندگانه کینگدون. فصلنامه مدیریت آموزشی، ۹(۳)، ۴۵–۶۶.
خبرگزاری کار ایران. (۱۴۰۱). درصد معلمان دارای تحصیلات لیسانس و بالاتر هستند. دریافت‌شده از https://www.ilna.ir/بخش-اجتماعی-5/1277838-درصد-معلمان-دارای-تحصیلات-لیسانس-بالاتر-هستند
خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا). (۱۴۰۲، ۲۳ مهر). آموزش زبان‌های خارجی در مهدهای کودک و دبستان ممنوع است. بازیابی‌شده از https://www.irna.ir/news/85261452:contentReference[oaicite:20]{index=20}
خبرآنلاین. (۱۳۹۶، ۲۳ دی). روایتی از ممنوعیت آموزش زبان انگلیسی در مدارس ابتدایی. بازیابی‌شده از khabaronline.ir/x8mpy
خبرگزاری مهر. (۱۳۹۷، خرداد ۲۰). پنج توصیه رهبر انقلاب در مورد پنج ایراد در اجرای سند تحول بنیادین. تهران: خبرگزاری مهر.
دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای. (۱۳۹۶، ۱۷ اردیبهشت). بیانات در دیدار جمعی از معلمان و فرهنگیان. بازیابی‌شده از https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=36431
زارع عبداللهی، س.، عباسی، پ.، و زندوانیان، ا. (1397). امکان‌سنجی اجرای سند تحول بنیادین در کلاسها و مدارس از دیدگاه معلمان و مدیران. توسعه حرفه ای معلم، 3(4)، 33-49.
ساباتیه، پاول و هنک جنکینز-اسمیت. (۱۳۹۰). فرآیندهای سیاست‌گذاری و ائتلاف‌های مدافع. ترجمه. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
شرفی، علی و رضایی، علی. (۱۴۰۰). بررسی موانع اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش از دیدگاه صاحب‌نظران. فصلنامه مدیریت مدرسه، ۹(۳)، ۱۰۵-۱۲۹.
شورای عالی آموزش و پرورش. (۱۴۰۳). سیاست‌گذاری آموزشی. دریافت‌شده از https://www.sce.ir/fa/news/4081
شورای عالی انقلاب فرهنگی. (۱۳۹۰). سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران: دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی.
شورای عالی انقلاب فرهنگی. (۱۴۰3). مصوبه نقشه راه اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران: دبیرخانه شورا.
شورای عالی آموزش و پرورش. (۱۳۹۷). گزارش عملکرد اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. تهران: دبیرخانه شورای عالی آموزش و پرورش.
شمشیری، ب.، مزیدی، م.، و قجری، ن. (1399). واکاوی و فهم اهم چالشها و موانع عملی پیش رو در تحقق سند تحول بنیادین با تمرکز بر زیرنظامهای اصلی آن. پژوهشهای برنامه درسی، 10(1)، 1-33. https://doi.org/10.22099/jcr.2020.5816
صمدی، م. (1401). تبیین چالشهای اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بر اساس روش فراتلفیق. فصلنامه سیاستگذاری عمومی، 7(4)، 331-343. https://doi.org/10.22059/jppolicy.2021.84833
عبدی، علیرضا. (۱۴۰۰). گزارش ملی ارزشیابی نظام آموزشی ایران. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.
فرهیختگان. (۱۴۰۳). ۳ درصد GDP خرج آموزش‌وپرورش می‌شود. دریافت‌شده از https://farhikhtegandaily.com/news/190221/۳-درصد-GDP-خرج-آموزش‌وپرورش-می‌شود/
کوهن، دبورا. (۲۰۱۸). آینده آموزش در خاورمیانه. ترجمه: مرکز مطالعات راهبردی آموزش و پرورش (۱۳۹۹). تهران: مرکز مطالعات راهبردی آموزش و پرورش.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (۱۴۰۱). بررسی چالش‌های اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و راهکارهای پیش رو (گزارش شماره ۸۲۱۶۶۰). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده از https://rc.majlis.ir/fa/report/show/821660
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (۱۳۹۱). ملاحظات سیاست‌گذاری آموزش زبان در کشور (گزارش شماره ۱۲۳۶۱). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده از https://rc.majlis.ir/fa/report/show/811059
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (۱۴۰۲). بررسی شاخص‌های ارزیابی نظام آموزش و پرورش و چالش‌های محاسباتی آنان براساس سالنامه‌های آماری وزارت آموزش و پرورش (گزارش شماره ۱۷۸۲۹۷۴). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده از https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1782974
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (۱۳۹1). بررسی تحلیلی چالش های اجرای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش . (شماره مسلسل: 12520). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (۱۴۰۲). بررسی شاخص‌های ارزیابی نظام آموزش و پرورش و چالش‌های محاسباتی آنان براساس سالنامه‌های آماری وزارت آموزش و پرورش (گزارش شماره ۱۷۸۲۹۷۴). تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده از https://report.mrc.ir/article_9716.html
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (۱۴۰۲). بررسی عملکرد قانون برنامه ششم توسعه در حوزه تربیت بدنی و ورزش و درس آموخته هایی برای برنامه هفتم توسعه. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده از https://rc.majlis.ir/fa/report/download/1777330
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (۱۴۰۲). بررسی میزان تحقق احکام قانون برنامه ششم توسعه در حوزه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و مهارت‌آموزی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بازیابی‌شده از https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1679621
 
Abdi, A. (2021). National report on the evaluation of Iran’s educational system. Tehran: Organization for Research and Educational Planning. [In Persian]
Amarfact. (2023, September 1). Statistics of adult literacy rate in selected countries. Retrieved from https://amarfact.com/statistics/adult-literacy-rate-statistics-in-selected-countries/ [In Persian]
Bat’haei, S. M. (2019). Challenges in implementing the Fundamental Transformation Document of Education. Educational Strategy Quarterly, 5(1), 35–54. [In Persian]
Béland, D. (2016). The role and impact of the multiple-streams approach in comparative policy analysis. Journal of Comparative Policy Analysis, 18(3), 221-227. https://doi.org/10.1080/13876988.2016.1174410
Cohen, D. (2018). The future of education in the Middle East (Center for Strategic Educational Studies, Trans., 2020). Tehran: Center for Strategic Educational Studies. [In Persian]
Ebrahimi, H. R., Alvani, S. M., & Memarzadeh Tehran, G. (2023a). A combined assessment of factors influencing citizens’ participation in educational policy-making in Iran. Public Administration, 15(2), 230–257. https://doi.org/10.22059/jipa.2023.351493.3247 [In Persian]
Ebrahimi, H. R., Alvani, S. M., & Memarzadeh Tehran, G. (2023b). Designing a model of citizens’ participation in educational policy-making in Iran: A mixed-method approach. Strategic Studies of Public Policy, 13(46), 66–93. https://doi.org/10.22034/sspp.2023.562459.3291 [In Persian]
Eskandari, A., Abbaszadeh, Y., & Yarmohammadzadeh, P. (2024). Examining and explaining the executive barriers of the Fundamental Transformation Document of Education. Research and Innovation in Education and Development, 4(2), 171–190. https://doi.org/10.61838/jsied.4.2.9 [In Persian]
Etemad. (2015). Women’s share in the labor market of education. Retrieved from https://www.magiran.com/article/3208558 [In Persian]
Farhikhtegan. (2024). Three percent of GDP is spent on education. Retrieved from https://farhikhtegandaily.com/news/190221 [In Persian]
Walt, G., & Gilson, L. (1994). Reforming the health sector in developing countries: The central role of policy analysis. Health Policy and Planning, 9(4), 353–370.
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/1049732305276687
IRNA (Islamic Republic News Agency). (2020). Women have outperformed men in teaching professions. Retrieved from https://www.irna.ir/news/84043421 [In Persian]
IRNA (Islamic Republic News Agency). (2023, October 22). The share of education budget in the government is 9.8 percent. Retrieved from https://www.irna.ir/news/85636147 [In Persian]
IRNA (Islamic Republic News Agency). (2023, October 15). Teaching foreign languages in kindergartens and elementary schools is prohibited. Retrieved from https://www.irna.ir/news/85261452 [In Persian]
ILNA (Iranian Labour News Agency). (2022). Percentage of teachers with bachelor’s degrees and higher. Retrieved from https://www.ilna.ir/بخش-اجتماعی-5/1277838 [In Persian]
Jafari, H. (2017). Analysis of the policy of abolishing entrance exams for exemplary and gifted schools: A multiple streams perspective. Educational Management Quarterly, 9(3), 45–66. [In Persian]
Khamenei.ir. (2022, May 11). Statement by the Supreme Leader regarding the implementation of the Fundamental Transformation Document. Tehran: KHAMENEI.IR. https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=50226 [In Persian]
Khamenei, A. (2017, May 7). Speech at the meeting with teachers and educators. Office for the Preservation and Publication of the Works of Ayatollah Khamenei. Retrieved from https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=36431 [In Persian]
Khabaronline. (2018, January 13). A report on the ban of English language teaching in elementary schools. Retrieved from https://khabaronline.ir/x8mpy [In Persian]
Kingdon, J. W. (1984). Agendas, Alternatives, and Public Policies. New York: HarperCollins.
Mehr News Agency. (2018, June 10). Five recommendations of the Supreme Leader regarding five flaws in implementing the Fundamental Transformation Document. Tehran: Mehr News Agency. [In Persian]
Mohammadian, M. (2014). National curriculum: The subsystem of the Fundamental Transformation Document. Primary Education Development Journal, 18(1). [In Persian]
Ostrom, E. (2007). Institutional Rational Choice: An Assessment of the Institutional Analysis and Development Framework. In P. Sabatier (Ed.), Theories of the Policy Process (2nd ed., pp. 21–64). Boulder, CO: Westview Press.
Ostrom, E. (2011). Background on the Institutional Analysis and Development framework. Policy Studies Journal, 39(1), 7–27. https://doi.org/10.1111/j.1541-0072.2010.00394.x
Research Center of the Islamic Consultative Assembly. (2012). Analytical study of the challenges in implementing the Fundamental Transformation Document of Education (Report No. 12520). Tehran: Research Center of the Islamic Consultative Assembly. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/report/show/811059 [In Persian]
Research Center of the Islamic Consultative Assembly. (2022a). Evaluating education system performance indicators based on the Ministry of Education yearbooks (Report No. 1782974). Tehran: Research Center of the Islamic Consultative Assembly. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1782974 [In Persian]
Research Center of the Islamic Consultative Assembly. (2022b). Evaluation of the performance of the Sixth Development Plan in the field of physical education and sports. Tehran: Research Center of the Islamic Consultative Assembly. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/report/download/1777330 [In Persian]
Research Center of the Islamic Consultative Assembly. (2022c). Assessment of the implementation of technical and vocational education provisions in the Sixth Development Plan. Tehran: Research Center of the Islamic Consultative Assembly. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1679621 [In Persian]
Research Center of the Islamic Consultative Assembly. (2022d). Review of challenges in implementing the Fundamental Transformation Document of Education and proposed solutions (Report No. 821660). Tehran: Research Center of the Islamic Consultative Assembly. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/report/show/821660 [In Persian]
Sabatier, P., & Jenkins-Smith, H. (2011). Policy processes and advocacy coalitions (A. Translator, Trans.). Tehran: Strategic Research Center. [In Persian]
Sabatier, P. A., & Weible, C. M. (Eds.). (2014). Theories of the policy process (3rd ed.). Westview Press.
Sabatier, P. A. (1988). An advocacy coalition framework of policy change and the role of policy-oriented learning therein. Policy Sciences, 21, 129–168. https://doi.org/10.1007/BF00136406
Samadi, M. (2022). Explaining challenges in implementing the Fundamental Transformation Document of Education based on meta-synthesis. Public Policy Quarterly, 7(4), 331–343. https://doi.org/10.22059/jppolicy.2021.84833 [In Persian]
Sharafi, A., & Rezaei, A. (2021). Barriers to implementing the Fundamental Transformation Document of Education: Experts’ perspectives. School Management Quarterly, 9(3), 105–129. [In Persian]
Shamsiri, B., Mazidi, M., & Ghajari, N. (2020). Exploring key challenges in achieving the Fundamental Transformation Document focusing on its subsystems. Curriculum Research, 10(1), 1–33. https://doi.org/10.22099/jcr.2020.5816 [In Persian]
Shoraye Ali Enqelab Farhangi (Supreme Council of the Cultural Revolution). (2011). The Fundamental Transformation Document of Education. Tehran: Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution. [In Persian]
Shoraye Ali Enqelab Farhangi (Supreme Council of the Cultural Revolution). (2024). Resolution on the roadmap for implementing the Fundamental Transformation Document of Education. Tehran: Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution. [In Persian]
Shoraye Ali Amoozesh va Parvaresh (Supreme Council of Education). (2018). Performance report on implementing the Fundamental Transformation Document of Education. Tehran: Secretariat of the Supreme Council of Education. [In Persian]
Shoraye Ali Amoozesh va Parvaresh (Supreme Council of Education). (2024). Educational policy-making. Retrieved from https://www.sce.ir/fa/news/4081 [In Persian]
Tasnim News Agency. (2021). Nine reasons for the delay in implementing the Fundamental Transformation Document of Education. Retrieved from https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/07/30/2594016 [In Persian]
Tasnim News Agency. (2025). Only 28 percent of educational fields match labor-market needs. Retrieved from https://www.tasnimnews.com/fa/news/1404/02/02/3296594 [In Persian]
Zare Abdollahi, S., Abbasi, P., & Zandvaniyan, A. (2018). Feasibility of implementing the Fundamental Transformation Document from teachers’ and principals’ perspectives. Teacher Professional Development, 3(4), 33–49. [In Persian]
Journal of Comparative Public Administration
Volume 4, Issue 2
September 2026
Pages 62-93

Files

History

  • Receive Date: 25 September 2025
  • Revise Date: 20 October 2025
  • Accept Date: 01 November 2025

Share

How to cite

Statistics