دانشگاه محقق اردبیلی و انجمن مدیریت دولتی ایران مدیریت دولتی تطبیقی 2981-085X مقالات آماده انتشار 2026 06 17 Design and Validation of the Pattern of Dimensions and Indicators of Organizational Shadows in Governmental Organizations (Case Study: Governmental Organizations of Ardabil Province) طراحی و اعتبارسنجی الگوی ابعاد و شاخص‌های سایه‌های سازمانی در سازمان‌های دولتی (مورد مطالعه: سازمان‌های دولتی استان اردبیل) 4671 10.22098/cpa.2026.18682.1141 FA رسول مدیر اوماسلان علیا دانشجوی دکتری گروه مدیریت دولتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران) محمد روحی عسی لو گروه مدیریت دولتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران مجید احمدلو گروه مدیریت دولتی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 10 28 This research was conducted with the aim of designing and validating a model of organizational shadows in executive agencies using a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach. In the qualitative phase, employing a grounded theory approach and using semi-structured interviews with 11 university professors and expert managers from governmental agencies in Ardabil province, who were selected through purposive and snowball sampling, data were collected and analyzed. The validation of the qualitative findings was performed using Guba and Lincoln's four criteria (credibility, transferability, dependability, and confirmability). The outcome of this phase was the extraction of a paradigmatic model comprising 14 categories within 6 main dimensions (causal conditions, core phenomenon, contextual conditions, intervening conditions, strategies, and consequences), whose core phenomenon was identified as "Avoidance of Bureaucracy (Shadow Management)". In the quantitative phase, this model was tested by distributing a researcher-developed questionnaire among 217 senior and middle managers of executive agencies in Ardabil province, who were selected through simple random sampling. Analysis of the quantitative data using structural equation modeling in Lisrel software showed that the model has a desirable fit (GFI=0.97). Accordingly, it is suggested that policymakers develop a coherent plan for managing organizational shadows by focusing on the core phenomenon of "Avoidance of Bureaucracy" and the dimensions identified in the model. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی سایه‌های سازمانی در دستگاه‌های اجرایی به روش آمیخته (کیفی-کمی) انجام شد. در فاز کیفی، با به‌کارگیری رویکرد نظریه داده‌بنیاد و استفاده از مصاحبه‌های نیمهساختاریافته با 11 نفر از اساتید دانشگاه و مدیران خبره دستگاه‌های دولتی استان اردبیل که به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند، داده‌ها جمع‌آوری و تحلیل شد. اعتباربخشی به یافته‌های کیفی با معیارهای چهارگانه گوبا و لینکلن (قابلیت اعتماد، انتقال‌پذیری، اطمینان‌پذیری و تأییدپذیری صورت گرفت. نتیجه این مرحله، استخراج یک مدل پارادایمی شامل 14 مقوله در قالب 6 بُعد اصلی (عوامل علّی، پدیده محوری، شرایط زمینهای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها) بود که پدیده محوری آن «اجتناب از بوروکراسی (مدیریت سایه)» شناسایی شد. در فاز کمی، این مدل با توزیع پرسشنامه محققساخته در بین 217 نفر از مدیران ارشد و میانی دستگاه‌های اجرایی استان اردبیل که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده بودند، مورد آزمون قرار گرفت. تحلیل داده‌های کمی با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری در نرمافزار Lisrel نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است (GFI=0.97). بر این اساس، به سیاستگذاران پیشنهاد می‌شود با تمرکز بر پدیده محوری «اجتناب از بوروکراسی» و ابعاد شناسایی‌شده در مدل، برنامه‌ریزی منسجمی برای مدیریت سایه‌های سازمانی تدوین نمایند.