دانشگاه محقق اردبیلی و انجمن مدیریت دولتی ایران مدیریت دولتی تطبیقی 2981-085X 4 1 2026 05 22 A Comparative Study of Public Budget Reform Approaches in Selected Countries: Based on Boolean Algebra Approach مطالعه تطبیقی رویکردهای اصلاح بودجه عمومی در کشورهای منتخب: مبتنی بر رویکرد جبر بولی 1 42 4519 10.22098/cpa.2026.18703.1144 FA محمد صدیق دانشجوی دکتری مدیریت دولتی گرایش خط مشی گذاری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. هادی خان محمدی دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. رضا واعظی استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. سعید زرندی استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 01 <strong>Introduction: </strong>In recent decades, public budget reform has become a central pillar of fiscal governance reforms, playing a decisive role in improving the efficiency of resource allocation, enhancing transparency, strengthening accountability, and ensuring fiscal sustainability. However, a review of the scholarly literature indicates that a substantial share of existing studies has been confined to single-country case studies or to isolated dimensions of budget reform, paying limited attention to its multidimensional, combinational, and context-dependent nature. International experience suggests that the success of budget reforms depends less on the adoption of a specific instrument or model and more on the manner in which institutional, structural, procedural, and technological reforms are combined and implemented simultaneously within different institutional settings. Against this background, the present study aims to conduct a comparative analysis of public budget reform approaches and to identify effective reform patterns and configurations in selected countries, including China, Russia, Turkey, Saudi Arabia, France, Iran, and Norway.<br /><strong>Materials and Methods: </strong>This study adopts a qualitative, comparative research design and employs Boolean algebra logic to analyze public budget reforms as configurations of interrelated conditions and dimensions. Within this framework, budget reform is examined not as a set of isolated independent variables, but as causal combinations of multiple reform dimensions. The unit of analysis is the national-level public budget reform process. Data were collected through documentary and library-based research, drawing on budget laws and documents, government bills and official reports, as well as analytical reports produced by reputable international organizations such as the International Monetary Fund, the World Bank, and the Organisation for Economic Co-operation and Development. The Boolean approach enables the identification of multiple, functionally equivalent pathways to budget reform and is well suited to capturing the non linear and context-sensitive nature of fiscal reforms.<br /><strong>Discussion and Results: </strong>The findings indicate that budget reforms in the countries under study can be classified into seven key dimensions: revenue and resource reforms, expenditure reforms, budget process reforms, budget structure and classification reforms, institutional and fiscal governance reforms, the adoption of innovative budgeting approaches, and the development of public financial information and technology infrastructures. The comparative analysis reveals that countries differ not only in the extent to which they address each of these dimensions, but also in the way these reforms are combined and sequenced. The results further show that while some countries have achieved budget reform primarily through strengthening fiscal institutions and decision-making processes, others have relied more heavily on revenue, technological, or structural reforms as the main drivers of change.<br /><strong>Conclusion: </strong>The results of this comparative analysis demonstrate that successful public budget reform is not the outcome of implementing a single reform dimension in isolation, but rather depends on multidimensional reform configurations that are aligned with each country’s institutional context. Countries exhibit significant differences in both the scope and the composition of these reform configurations. This finding underscores the limitations of one size fits all approaches to budget reform and highlights the existence of multiple, context specific yet effective pathways toward improving public budget systems, which can serve as a foundation for the design of tailored public financial governance policies. زمینه و هدف: اصلاح بودجه عمومی طی دهه‌های اخیر به یکی از محورهای کلیدی اصلاحات حکمرانی مالی دولت‌ها تبدیل شده است و نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود کارایی تخصیص منابع، ارتقای شفافیت، تقویت پاسخ‌گویی و پایداری مالی ایفا می‌کند. با این حال، بررسی ادبیات علمی نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از پژوهش‌ها به مطالعات موردی یا تمرکز بر ابعاد منفرد اصلاحات بودجه‌ای محدود بوده و کمتر به ماهیت چندبعدی، ترکیبی و زمینه‌مند اصلاح بودجه توجه کرده‌اند. این در حالی است که تجارب بین‌المللی نشان می‌دهد موفقیت اصلاحات بودجه‌ای بیش از آنکه به اجرای یک ابزار یا الگوی خاص وابسته باشد، به نحوه ترکیب و هم‌زمانی مجموعه‌ای از اصلاحات نهادی، ساختاری، فرایندی و فناورانه در بسترهای نهادی متفاوت وابسته است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر تحلیل تطبیقی رویکردهای اصلاح بودجه عمومی و شناسایی الگوها و ترکیب‌های مؤثر اصلاحات بودجه‌ای در کشورهای منتخب شامل چین، روسیه، ترکیه، عربستان سعودی، فرانسه، ایران و نروژ است.<br />روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع کیفی و مبتنی بر تحلیل تطبیقی است و با بهره‌گیری از منطق جبر بولی به بررسی اصلاحات بودجه‌ای به‌مثابه پیکربندی‌هایی از شرایط و محورها می‌پردازد. در این چارچوب، اصلاح بودجه نه به‌صورت متغیرهای مستقل منفرد، بلکه به‌عنوان ترکیب‌های علّی از ابعاد مختلف تحلیل می‌شود. واحد تحلیل پژوهش، فرایند اصلاح بودجه عمومی در سطح ملی است و داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای گردآوری شده‌اند. منابع مورد استفاده شامل اسناد و قوانین بودجه‌ای، لوایح و گزارش‌های رسمی دولت‌ها، و گزارش‌های تحلیلی نهادهای بین‌المللی معتبر نظیر صندوق بین‌المللی پول، بانک جهانی و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی است. منطق جبر بولی امکان شناسایی مسیرهای متفاوت اما هم‌ارز اصلاح بودجه را فراهم می‌سازد و با ماهیت غیرخطی و زمینه‌مند اصلاحات بودجه‌ای سازگاری دارد.<br />یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد اصلاحات بودجه‌ای در کشورهای مورد مطالعه را می‌توان در قالب هفت محور کلیدی شامل اصلاح منابع و درآمدها، اصلاح مصارف و هزینه‌ها، اصلاح فرایند بودجه، اصلاح ساختار و طبقه‌بندی بودجه، اصلاح نهادی و حکمرانی مالی، به‌کارگیری رویکردهای نوین بودجه‌ریزی و توسعه زیرساخت‌های اطلاعاتی و فناوری مالی دولت طبقه‌بندی کرد. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد کشورها نه‌تنها در میزان توجه به هر یک از این محورها، بلکه در نحوه ترکیب و تقدم آن‌ها تفاوت‌های معناداری دارند. نتایج حاکی از آن است که برخی کشورها از مسیر تقویت نهادهای مالی و اصلاح فرایندهای تصمیم‌گیری به اصلاح بودجه دست یافته‌اند، در حالی که در برخی دیگر، اصلاحات درآمدی، فناورانه یا ساختاری نقش محوری‌تری ایفا کرده است.<br />نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد موفقیت اصلاح بودجه عمومی نه حاصل اجرای منفرد یک محور خاص، بلکه وابسته به ترکیب‌های چندبعدی اصلاحات و انطباق آن‌ها با بستر نهادی هر کشور است و کشورها در میزان و نوع اجرای این محورها تفاوت‌هایی معنادار دارند. این یافته بر ناکارآمدی رویکردهای نسخه‌محور تأکید دارد و نشان می‌دهد مسیرهای متفاوت اما کارآمدی برای اصلاح بودجه عمومی وجود دارد که می‌تواند مبنایی برای طراحی سیاست‌های بومی در حوزه حکمرانی مالی عمومی فراهم آورد. https://cpa.uma.ac.ir/article_4519_01f7c30f30dd6e0234794946e56569fd.pdf